День 11: Прошедшее время — введение (был, делал, ходил)

Цель: Понять, как образуется прошедшее время; научиться спрягать в ед. числе для мужского и женского рода. Время: ~45–60 мин (+ домашка 20–30 мин)

🎓 Методичка для учителя: - Прошедшее время — легче родительного падежа: формула простая. Но есть много форм (мужской/женский/средний; единственное/множественное). - Сегодня только ед. число. Мн. число (с различием муж.-лич. и не-муж.-лич.) — день 12. - Главное: ученику-мальчику говорить byłem, не byłam. Ученице — byłam. - Используем частые глаголы: być, mieć, robić, mówić, czytać, pisać, oglądać. - Не подавай неправильные глаголы (iść → szedł, jeść → jadł) в день 11. Их вынеси в день 12–13.

0. Разминка (3 мин)

• Спряги być в настоящем времени (jestem, jesteś…).
• Сейчас спрягем в прошедшем — это тема сегодня.
• Произнеси: cz / ć: czas / cię, czesać / cieszyć.

1. Фонетика (5 мин)

phonetics/daily-drills.md — День 11.

cz / ć — пары: - czas (время) — ciastko (пирожное) - czytać (читать) — cześć (привет) - czarny (чёрный) — cienie (тени)

2. Правило (10 мин)

Формула прошедшего времени

инфинитив без -ć + основа -ł- + окончание

Окончания (ед. число)

Пример полного спряжения

być (быть) — ед. число:

mówić (говорить):

Важно для нашего ученика

Дима — мальчик, поэтому всегда говорит: - Byłem w szkole. (Был в школе) - Mówiłem po polsku. (Говорил по-польски) - Czytałem książkę. (Читал книгу)

Когда отвечает за маму или сестру: - Mama była w sklepie. - Siostra mówiła głośno.

Полезные слова прошедшего

2b. Słownictwo dnia (~5 мин)

3. Упражнения (25–30 мин)

Упражнение A — Прош. для ja (мальчик)

Поставь форму прошедшего для ja (м.):

1. Wczoraj ja (być) ___ w szkole.
2. Rano (jeść) ___ kanapkę. (jeść — особая форма: jadłem)
3. (Mówić) ___ z mamą o lekcjach.
4. (Czytać) ___ książkę polską.
5. (Pisać) ___ list do babci.
6. (Robić) ___ zadania domowe.
7. (Oglądać) ___ film po polsku.
8. (Grać) ___ w piłkę z kolegami.

Упражнение B — Прош. для разных лиц

Поставь правильную форму:

1. Mama (gotować — она) ___ obiad.
2. Tata (czytać — он) ___ gazetę.
3. Anna (pisać — она) ___ list.
4. Piotr (mówić — он) ___ głośno.
5. Pogoda (być — она) ___ ładna.
6. Brat (grać — он) ___ w piłkę.
7. Siostra (oglądać — она) ___ film.
8. Dziecko (spać — оно) ___ długo.

Упражнение C — Устно (расскажи о своём вчерашнем дне)

Ответь полным предложением: 1. Co robiłeś wczoraj rano? 2. Gdzie byłeś po szkole? 3. Co jadłeś na obiad? 4. Co czytałeś wieczorem? 5. Z kim mówiłeś przez telefon? 6. O której poszedłeś spać?

Упражнение D — Допиши парную форму (m → f)

Если мальчик говорит, как скажет девочка?

1. Byłem w szkole. → ___
2. Mówiłem z mamą. → ___
3. Czytałem książkę. → ___
4. Pisałem list. → ___
5. Robiłem zadanie. → ___
6. Oglądałem film. → ___
7. Grałem w piłkę. → ___
8. Jadłem jabłko. → ___

Упражнение E — Текст с пропусками

Заполни (Дима — мальчик, рассказывает о вчера):

Wczoraj (1. być — ja) ___ w szkole. Rano (2. jeść — ja) ___ kanapkę i (3. pić — ja) ___ herbatę.
Na lekcji polskiego my (4. pisać) ___ test. Ania (5. siedzieć) ___ obok mnie.
Po szkole ja (6. iść) ___ na boisko. Tam koledzy (7. grać) ___ w piłkę.
Wieczorem ja (8. oglądać) ___ film z bratem. Brat (9. śmiać się) ___ głośno.
Mama (10. gotować) ___ kolację. (11. być — to) ___ pyszne.
O dziesiątej ja (12. iść) ___ spać.

⚠️ Особые формы для jeść и iść: jadłem, szedłem — учить отдельно (день 12 — подробнее).

Упражнение F — Найди и исправь ошибку

(Дима — мальчик.)

1. Ja był w szkole.
2. Mama mówił z tatą.
3. Ja byłam zmęczony. (Дима — мальчик!)
4. Anna pisał list.
5. Ja oglądałam film. (Дима — мальчик!)
6. Pogoda był ładna.
7. Brat grała w piłkę.
8. Ty byłeś w domu? — Tak, ja byłem. (правильно или нет?)

Ключи

A: 1. byłem 2. jadłem (особая основа: jeść → jadł-) 3. Mówiłem 4. Czytałem 5. Pisałem 6. Robiłem 7. Oglądałem 8. Grałem

B: 1. gotowała 2. czytał 3. pisała 4. mówił 5. była 6. grał 7. oglądała 8. spało (ср. род — dziecko)

D: 1. Byłam 2. Mówiłam 3. Czytałam 4. Pisałam 5. Robiłam 6. Oglądałam 7. Grałam 8. Jadłam

E: 1. byłem 2. jadłem 3. piłem (от pić — pił-) 4. pisaliśmy (мн., м.-личн. форма — учим позже, но даём почувствовать) 5. siedziała 6. szedłem (особая форма от iść) 7. grali (м.-личн. мн.) 8. oglądałem 9. śmiał się 10. gotowała 11. było (ср. род — to) 12. poszedłem (от pójść)

F: 1. Ja był → Ja byłem (мальчик — -łem) 2. Mama mówił → Mama mówiła (ж. — -ła) 3. Ja byłam zmęczony → Ja byłem zmęczony (Дима — м.) 4. Anna pisał → Anna pisała 5. Ja oglądałam → Ja oglądałem 6. Pogoda był → Pogoda była 7. Brat grała → Brat grał 8. правильно! Ja byłem (мальчик)

4. Чтение (15 мин)

Текст: reading/texts/day-11.md — Wczoraj

Вопросы: reading/questions/day-11.md

Задание

1. Прочитай вслух 2 раза.
2. Подчеркни все глаголы в прош. времени.
3. Ответь на 8 вопросов.

Доп. к тексту

1. Расскажи о своём вчерашнем дне — 8 предложений в прош. времени.
2. V/F: - Wczoraj padał deszcz. - Dima nie pisał testu. - Wieczorem był zmęczony.

Ключ V/F: V, F (pisał), V

5. Разговор (12–15 мин)

Часть 1 — «Mój wczorajszy dzień» (5 мин)

Расскажи о вчера в 6–8 предложениях: - Rano… - W szkole… - Po szkole… - Wieczorem…

Часть 2 — Интервью (5 мин)

Учитель задаёт: 1. Co robiłeś rano? 2. Gdzie byłeś po szkole? 3. Z kim się spotkałeś? 4. Co czytałeś? 5. O której poszedłeś spać? 6. Czy oglądałeś film?

Часть 3 — Ролевая «Co robiłaś / robiłeś?» (5 мин)

Ты встречаешь подругу/друга в воскресенье. Расспроси, что она/он делал(а) в субботу.

6. Письмо (5–8 мин)

«Mój wczorajszy dzień» — 10 предложений в прошедшем времени. Подчеркни глаголы.

Домашка

1. Выучи таблицу окончаний прош. (для ja, ty, on/ona).
2. Спряги в прош. (ед. число, м. и ж.) 5 глаголов: być, mieć, robić, mówić, czytać.
3. Напиши 12 предложений о прошлой неделе.
4. Hurra Po Polsku 1, Lekcja 6–7 — упражнения на прошедшее.
5. Завтра — мн. число прошедшего.

📎 Доп. упражнения: exercises/extra/day-11.md 📎 Карточка: grammar/rules/past-tense.md

Wczoraj (1. być — ja, m.) ___ w szkole. Rano (2. jeść — ja) ___ kanapkę i (3. pić — ja) ___ herbatę.
W szkole (4. pisać — ja) ___ test z polskiego. Anna (5. siedzieć) ___ obok mnie.
Po szkole (6. iść — ja) ___ na boisko. Tam (7. spotkać — ja) ___ Kubę.
(8. grać — my, м.-лич.) ___ w piłkę przez godzinę.
Potem (9. wracać — ja) ___ do domu. Mama (10. gotować) ___ obiad.
Wieczorem (11. czytać — ja) ___ książkę. Brat (12. oglądać) ___ telewizję.
O dziesiątej (13. iść — ja) ___ spać. (14. być — ja) ___ bardzo zmęczony.