День 27: Повелительное наклонение — Chodź! Słuchaj! Proszę usiąść.

Цель: Образовывать повелительное (для ty, wy, my); знать вежливую форму с Proszę + inf. Время: ~45–60 мин (+ домашка 20–30 мин)

🎓 Методичка для учителя: - Императив в польском похож на русский: Czytaj! = «Читай!», Idź! = «Иди!». Это упрощает. - Важное различие: в общении со взрослыми/незнакомыми — НЕ Mów!, а Proszę powiedzieć или Mogłby Pan / Mogłaby Pani powiedzieć…? - Сегодня — самые частые формы: Chodź, Słuchaj, Patrz, Czekaj, Daj, Mów, Rób, Pisz, Idź, Jedz, Pij. - В ресторане и магазине Дима должен уметь: Proszę kawę. Proszę rachunek.


0. Разминка (3 мин)


1. Фонетика (5 мин)

phonetics/daily-drills.md — День 27.

Сегодня — мягкие согласные в императиве: - idź (мягкое dź!) - chodź (мягкое dź) - jedz (мягкое dz) - rób — твёрдое b


2. Правило (10 мин)

Императив для ty

Инф. Imperative Перевод
chodzić chodź! иди (сюда)!
iść idź! иди!
robić rób! делай!
pisać pisz! пиши!
czytać czytaj! читай!
słuchać słuchaj! слушай!
mówić mów! говори!
jeść jedz! ешь!
pić pij! пей!
czekać czekaj! подожди!
siadać siadaj! садись!
siedzieć siedź! сиди!
usiąść usiądź! сядь!
dawać dawaj! давай!
pomagać pomagaj! помогай!

Для wy — добавь -cie

Chodźcie! Idźcie! Róbcie! Czytajcie! Słuchajcie!

Для my (давайте) — добавь -my

Chodźmy! Idźmy! Róbmy! Czytajmy!

Вежливая форма — Proszę + инфинитив

В разговоре с взрослыми, незнакомыми, на работе:

Польский Перевод
Proszę usiąść. Садитесь, пожалуйста.
Proszę powtórzyć. Повторите, пожалуйста.
Proszę zamówić. Закажите, пожалуйста.
Proszę wejść. Войдите, пожалуйста.
Proszę poczekać. Подождите.
Proszę zapłacić. Оплатите.
Proszę o rachunek. Прошу счёт.
Proszę o kawę. Прошу кофе.

Отрицание

Nie biegaj! Nie mów tego! Nie dotykaj!


2b. Słownictwo dnia (~5 мин)

Польский Перевод
chodź! иди (сюда)!
słuchaj! слушай!
patrz! смотри!
czekaj! подожди!
poczekaj! подожди (сов.)!
daj! дай!
powiedz! скажи!
usiądź! сядь!
proszę пожалуйста / прошу
dziękuję спасибо
smacznego приятного аппетита
na zdrowie будьте здоровы / на здоровье

3. Упражнения (25–30 мин)

Упражнение A — Образуй императив для ty

  1. czytać → ___
  2. słuchać → ___
  3. robić → ___
  4. iść → ___
  5. mówić → ___
  6. jeść → ___
  7. pisać → ___
  8. czekać → ___

Упражнение B — Из ty в wy / my

Форма ty wy my
chodź ___ ___
idź ___ ___
pisz ___ ___
jedz ___ ___
słuchaj ___ ___

Упражнение C — Устно (просьбы)

Переведи на польский: 1. Иди сюда! 2. Слушай меня! 3. Подожди минутку! 4. Скажи маме! 5. Прошу повторить. 6. Прошу счёт. 7. Прошу кофе и круассан. 8. Не говори громко!

Упражнение D — Imperative или Proszę + inf.?

Выбери подходящую форму:

  1. (Друг тебе) ___ szybko! (Chodź / Proszę przyjść)
  2. (Учителю) ___ powtórzyć, proszę. (Powtórz / Proszę powtórzyć)
  3. (Брату) ___ obiad! (Jedz / Proszę jeść)
  4. (Официанту в ресторане) ___ menu, proszę. (Daj / Proszę o menu)
  5. (Маме) ___, mama! (Słuchaj / Proszę słuchać)
  6. (Уч-лю) ___ wejść? (Mogę / Mogę wejść) — для Mogę wejść? — это норм.

Упражнение E — Текст с пропусками (диалог в ресторане)

Kelner: Dzień dobry! (1. Proszę / Wejdź) ___ ___ ! Tu jest stolik.
Klient: Dziękuję. (2. Proszę / Daj) ___ menu.
Kelner: Oto menu. (3. Proszę / Czekaj) ___ , zaraz wrócę.
(za chwilę)
Kelner: Co (4. zamówić / chcieć — Pan) ___ ?
Klient: (5. Proszę / Zamów) ___ o zupę pomidorową i kotlet.
Kelner: Coś do picia?
Klient: (6. Proszę / Daj) ___ wodę mineralną.
Kelner: (7. Smacznego / Smaczne) ___ !
(po obiedzie)
Klient: (8. Proszę / Daj) ___ rachunek.
Kelner: Proszę, oto rachunek. Dziękuję!

Упражнение F — Найди и исправь ошибку

  1. Mówi do mnie! (для ty) → ___
  2. Robić zadanie! (для ty) → ___
  3. Proszę usiądź. → ___
  4. Ide szybko! → ___
  5. Czytasz głośno! (как приказ) → ___
  6. Jedzcie obiad! (для wy) → ___ (нужно jedzcie — это правильно)
  7. Iść do szkoły! (для ty) → ___
  8. Słuchać mnie! → ___

Ключи

A: 1. Czytaj! 2. Słuchaj! 3. Rób! 4. Idź! 5. Mów! 6. Jedz! 7. Pisz! 8. Czekaj!

B:

ty wy my
chodź chodźcie chodźmy
idź idźcie idźmy
pisz piszcie piszmy
jedz jedzcie jedzmy
słuchaj słuchajcie słuchajmy

C: 1. Chodź tu(taj)! 2. Słuchaj mnie! 3. Czekaj chwilę / Poczekaj chwilę! 4. Powiedz mamie! 5. Proszę powtórzyć. 6. Proszę o rachunek. 7. Proszę kawę i rogalika / Proszę o kawę i rogalika. 8. Nie mów głośno!

D: 1. Chodź szybko! 2. Proszę powtórzyć. 3. Jedz obiad! 4. Proszę o menu. 5. Słuchaj, mama! (или Mamo!) 6. Mogę wejść?

E: 1. Proszę wejść 2. Proszę o 3. Proszę poczekać 4. Pan zamówi 5. Proszę 6. Proszę o 7. Smacznego 8. Proszę o

F: 1. Mówi → Mów! 2. Robić zadanie! → Rób zadanie! 3. Proszę usiądź → Proszę usiąść (инф.!) 4. Ide (для приказа) → Idź! 5. Czytasz głośno! → Czytaj głośno! 6. правильно! Jedzcie obiad! 7. Iść → Idź! 8. Słuchać → Słuchaj! (для ty)


4. Чтение (15 мин)

Текст: reading/texts/day-27.md — W restauracji

Задание

  1. Прочитай вслух 2 раза.
  2. Подчеркни все формы императива и Proszę + inf.
  3. Ответь на 8 вопросов.

5. Разговор (12–15 мин)

Часть 1 — Императивы для друга (5 мин)

10 коротких просьб другу: Chodź! Daj! Pomóż! Patrz!…

Часть 2 — Ролевая «W restauracji» (5 мин)

Ты — клиент. Закажи 3 блюда. Используй Proszę o… и Proszę poprosić…

Часть 3 — Ролевая «U lekarza» (5 мин)

Ты — пациент, врач говорит: Proszę usiąść. Proszę otworzyć usta. Proszę pokazać język. Ты исполняешь.


6. Письмо (5–8 мин)

Напиши диалог «W restauracji» — 12 реплик с Proszę + inf.


Домашка

  1. Выучи 15 частых императивов (наизусть!).
  2. Hurra Po Polsku 1, Lekcja 12 — упражнения на императив.
  3. Напиши 10 коротких диалогов из жизни с использованием Proszę.

📎 Доп. упражнения: exercises/extra/day-27.md 📎 Карточка: grammar/rules/imperative.md

📖 Текст для чтения

W restauracji

Jesteśmy w restauracji. Kelner mówi: „Proszę bardzo, co państwo zamawiają?"

Tata mówi: „Proszę zupę i kurczaka." Mama mówi: „Poproszę sałatkę." Ja mówię: „Proszę pizzę."

Kelner pyta: „Co podać do picia?" Zamawiamy sok i wodę. Jedzenie jest smaczne. Proszę o rachunek. Płacimy i wychodzimy.

— Proszę, chodź do stołu! — Smacznego!

❓ Вопросы к тексту

Вопросы: W restauracji

  1. Gdzie są?

    Ответ W restauracji.

  2. Co zamawia Dima?

    Ответ Pizzę.

  3. Co zamawia tata?

    Ответ Zupę i kurczaka.

  4. Co piją?

    Ответ Sok i wodę.

  5. Co mówi kelner na początku?

    Ответ Proszę bardzo, co państwo zamawiają?

  6. Przetłumacz jedno zdanie z tekstu na rosyjski.

    Ответ —

  7. Znajdź w tekście 3 słowa z dzisiejszego słownictwa.

    Ответ —

  8. Napisz jedno własne zdanie w tym samym stylu co tekst.

    Ответ —

➕ Дополнительные материалы

Dodatkowe materiały — Dzień 27 (Повелительное наклонение)

Słownictwo (расширение)

Польский Перевод
tryb rozkazujący повелит. наклонение
Chodź! Иди!
Słuchaj! Слушай!
Powtórz! Повтори!
Pisz! Пиши!
Czytaj! Читай!
Mów! Говори!
Idź! Иди!
Daj! Дай!
Nie mów! Не говори!
Nie pisz! Не пиши!
Proszę + inf. (вежливо) Пожалуйста...

📌 Правило: - Повел. наклонение ед. ч. (ty) = форма on/ona без окончания (минус -e/-i) - czytać → czyta → Czytaj! - pisać → pisze → Pisz! - mówić → mówi → Mów! - Отриц. в повел.: Nie + повел. (часто с несоверш. видом)

Дополнительные упражнения

Упражнение G — Образуй повел. (ты)

Глагол on/ona-форма Повел. (ty)
czytać czyta ___
pisać pisze ___
mówić mówi ___
iść idzie ___
robić robi ___
słuchać słucha ___
czekać czeka ___
powtórzyć powtórzy ___
pomóc pomoże ___
dać da ___

Упражнение H — Вежливое Proszę + inf.

В ресторане / магазине:

  1. ___ (usiąść) — Садитесь, пожалуйста.
  2. ___ (wejść) — Входите.
  3. ___ (czekać) — Подождите.
  4. ___ (powtórzyć) — Повторите.
  5. ___ (zamówić) — Закажите.
  6. ___ (zapłacić) — Заплатите.
  7. ___ (przynieść) wodę — Принесите воды.
  8. ___ (mówić) wolniej — Говорите медленнее.

Упражнение I — Найди и исправь

  1. Czytaj książkę! (нормальная команда — правильно?)
  2. Słuchajesz mnie! (контекст: команда)
  3. Nie pisała! (команда — не пиши!)
  4. Powtarza! (команда)
  5. Proszę usiądź! (вежливая форма)
  6. Nie idziesz tam! (команда)
  7. Dać mi książkę. (команда другу)
  8. Mówisz głośniej! (команда)

Ключи

G: - czytać → Czytaj! - pisać → Pisz! - mówić → Mów! - iść → Idź! - robić → Rób! - słuchać → Słuchaj! - czekać → Czekaj! - powtórzyć → Powtórz! - pomóc → Pomóż! - dać → Daj!

H: 1. Proszę usiąść 2. Proszę wejść 3. Proszę czekać 4. Proszę powtórzyć 5. Proszę zamówić 6. Proszę zapłacić 7. Proszę przynieść 8. Proszę mówić

I: 1. Czytaj książkę! — правильно! 2. Słuchaj mnie! 3. Nie pisz! 4. Powtórz! 5. Proszę usiąść! (с инфинитивом) 6. Nie idź tam! 7. Daj mi książkę. 8. Mów głośniej!


Доп. разговор

  • Ролевая игра: учитель — ученик («Sit down! Listen! Repeat!»).
  • В ресторане: закажи блюдо вежливо (5 фраз с Proszę).
  • Сделай 5 «дружеских команд» брату / другу.

Доп. домашка

  • 12 повелительных фраз (грубых и вежливых).
  • Hurra Po Polsku 1, Lekcja 9.
  • Напиши «10 правил для младшего брата» в повелительной форме.