День 27: Повелительное наклонение — Chodź! Słuchaj! Proszę usiąść.
Цель: Образовывать повелительное (для ty, wy, my); знать вежливую форму с Proszę + inf. Время: ~45–60 мин (+ домашка 20–30 мин)
🎓 Методичка для учителя: - Императив в польском похож на русский: Czytaj! = «Читай!», Idź! = «Иди!». Это упрощает. - Важное различие: в общении со взрослыми/незнакомыми — НЕ Mów!, а Proszę powiedzieć или Mogłby Pan / Mogłaby Pani powiedzieć…? - Сегодня — самые частые формы: Chodź, Słuchaj, Patrz, Czekaj, Daj, Mów, Rób, Pisz, Idź, Jedz, Pij. - В ресторане и магазине Дима должен уметь: Proszę kawę. Proszę rachunek.
0. Разминка (3 мин)
- Спряги в наст. времени: słuchać, mówić, robić, iść, jeść.
- Произнеси: chodź!, idź!, jedz!, pij!
1. Фонетика (5 мин)
phonetics/daily-drills.md — День 27.
Сегодня — мягкие согласные в императиве: - idź (мягкое dź!) - chodź (мягкое dź) - jedz (мягкое dz) - rób — твёрдое b
2. Правило (10 мин)
Императив для ty
| Инф. | Imperative | Перевод |
|---|---|---|
| chodzić | chodź! | иди (сюда)! |
| iść | idź! | иди! |
| robić | rób! | делай! |
| pisać | pisz! | пиши! |
| czytać | czytaj! | читай! |
| słuchać | słuchaj! | слушай! |
| mówić | mów! | говори! |
| jeść | jedz! | ешь! |
| pić | pij! | пей! |
| czekać | czekaj! | подожди! |
| siadać | siadaj! | садись! |
| siedzieć | siedź! | сиди! |
| usiąść | usiądź! | сядь! |
| dawać | dawaj! | давай! |
| pomagać | pomagaj! | помогай! |
Для wy — добавь -cie
Chodźcie! Idźcie! Róbcie! Czytajcie! Słuchajcie!
Для my (давайте) — добавь -my
Chodźmy! Idźmy! Róbmy! Czytajmy!
Вежливая форма — Proszę + инфинитив
В разговоре с взрослыми, незнакомыми, на работе:
| Польский | Перевод |
|---|---|
| Proszę usiąść. | Садитесь, пожалуйста. |
| Proszę powtórzyć. | Повторите, пожалуйста. |
| Proszę zamówić. | Закажите, пожалуйста. |
| Proszę wejść. | Войдите, пожалуйста. |
| Proszę poczekać. | Подождите. |
| Proszę zapłacić. | Оплатите. |
| Proszę o rachunek. | Прошу счёт. |
| Proszę o kawę. | Прошу кофе. |
Отрицание
Nie biegaj! Nie mów tego! Nie dotykaj!
2b. Słownictwo dnia (~5 мин)
| Польский | Перевод |
|---|---|
| chodź! | иди (сюда)! |
| słuchaj! | слушай! |
| patrz! | смотри! |
| czekaj! | подожди! |
| poczekaj! | подожди (сов.)! |
| daj! | дай! |
| powiedz! | скажи! |
| usiądź! | сядь! |
| proszę | пожалуйста / прошу |
| dziękuję | спасибо |
| smacznego | приятного аппетита |
| na zdrowie | будьте здоровы / на здоровье |
3. Упражнения (25–30 мин)
Упражнение A — Образуй императив для ty
- czytać → ___
- słuchać → ___
- robić → ___
- iść → ___
- mówić → ___
- jeść → ___
- pisać → ___
- czekać → ___
Упражнение B — Из ty в wy / my
| Форма ty | wy | my |
|---|---|---|
| chodź | ___ | ___ |
| idź | ___ | ___ |
| pisz | ___ | ___ |
| jedz | ___ | ___ |
| słuchaj | ___ | ___ |
Упражнение C — Устно (просьбы)
Переведи на польский: 1. Иди сюда! 2. Слушай меня! 3. Подожди минутку! 4. Скажи маме! 5. Прошу повторить. 6. Прошу счёт. 7. Прошу кофе и круассан. 8. Не говори громко!
Упражнение D — Imperative или Proszę + inf.?
Выбери подходящую форму:
- (Друг тебе) ___ szybko! (Chodź / Proszę przyjść)
- (Учителю) ___ powtórzyć, proszę. (Powtórz / Proszę powtórzyć)
- (Брату) ___ obiad! (Jedz / Proszę jeść)
- (Официанту в ресторане) ___ menu, proszę. (Daj / Proszę o menu)
- (Маме) ___, mama! (Słuchaj / Proszę słuchać)
- (Уч-лю) ___ wejść? (Mogę / Mogę wejść) — для Mogę wejść? — это норм.
Упражнение E — Текст с пропусками (диалог в ресторане)
Kelner: Dzień dobry! (1. Proszę / Wejdź) ___ ___ ! Tu jest stolik.
Klient: Dziękuję. (2. Proszę / Daj) ___ menu.
Kelner: Oto menu. (3. Proszę / Czekaj) ___ , zaraz wrócę.
(za chwilę)
Kelner: Co (4. zamówić / chcieć — Pan) ___ ?
Klient: (5. Proszę / Zamów) ___ o zupę pomidorową i kotlet.
Kelner: Coś do picia?
Klient: (6. Proszę / Daj) ___ wodę mineralną.
Kelner: (7. Smacznego / Smaczne) ___ !
(po obiedzie)
Klient: (8. Proszę / Daj) ___ rachunek.
Kelner: Proszę, oto rachunek. Dziękuję!
Упражнение F — Найди и исправь ошибку
- Mówi do mnie! (для ty) → ___
- Robić zadanie! (для ty) → ___
- Proszę usiądź. → ___
- Ide szybko! → ___
- Czytasz głośno! (как приказ) → ___
- Jedzcie obiad! (для wy) → ___ (нужно jedzcie — это правильно)
- Iść do szkoły! (для ty) → ___
- Słuchać mnie! → ___
Ключи
A: 1. Czytaj! 2. Słuchaj! 3. Rób! 4. Idź! 5. Mów! 6. Jedz! 7. Pisz! 8. Czekaj!
B:
| ty | wy | my |
|---|---|---|
| chodź | chodźcie | chodźmy |
| idź | idźcie | idźmy |
| pisz | piszcie | piszmy |
| jedz | jedzcie | jedzmy |
| słuchaj | słuchajcie | słuchajmy |
C: 1. Chodź tu(taj)! 2. Słuchaj mnie! 3. Czekaj chwilę / Poczekaj chwilę! 4. Powiedz mamie! 5. Proszę powtórzyć. 6. Proszę o rachunek. 7. Proszę kawę i rogalika / Proszę o kawę i rogalika. 8. Nie mów głośno!
D: 1. Chodź szybko! 2. Proszę powtórzyć. 3. Jedz obiad! 4. Proszę o menu. 5. Słuchaj, mama! (или Mamo!) 6. Mogę wejść?
E: 1. Proszę wejść 2. Proszę o 3. Proszę poczekać 4. Pan zamówi 5. Proszę 6. Proszę o 7. Smacznego 8. Proszę o
F: 1. Mówi → Mów! 2. Robić zadanie! → Rób zadanie! 3. Proszę usiądź → Proszę usiąść (инф.!) 4. Ide (для приказа) → Idź! 5. Czytasz głośno! → Czytaj głośno! 6. правильно! Jedzcie obiad! 7. Iść → Idź! 8. Słuchać → Słuchaj! (для ty)
4. Чтение (15 мин)
Текст: reading/texts/day-27.md — W restauracji
Задание
- Прочитай вслух 2 раза.
- Подчеркни все формы императива и Proszę + inf.
- Ответь на 8 вопросов.
5. Разговор (12–15 мин)
Часть 1 — Императивы для друга (5 мин)
10 коротких просьб другу: Chodź! Daj! Pomóż! Patrz!…
Часть 2 — Ролевая «W restauracji» (5 мин)
Ты — клиент. Закажи 3 блюда. Используй Proszę o… и Proszę poprosić…
Часть 3 — Ролевая «U lekarza» (5 мин)
Ты — пациент, врач говорит: Proszę usiąść. Proszę otworzyć usta. Proszę pokazać język. Ты исполняешь.
6. Письмо (5–8 мин)
Напиши диалог «W restauracji» — 12 реплик с Proszę + inf.
Домашка
- Выучи 15 частых императивов (наизусть!).
- Hurra Po Polsku 1, Lekcja 12 — упражнения на императив.
- Напиши 10 коротких диалогов из жизни с использованием Proszę.
📎 Доп. упражнения: exercises/extra/day-27.md 📎 Карточка: grammar/rules/imperative.md
📖 Текст для чтения
W restauracji
Jesteśmy w restauracji. Kelner mówi: „Proszę bardzo, co państwo zamawiają?"
Tata mówi: „Proszę zupę i kurczaka." Mama mówi: „Poproszę sałatkę." Ja mówię: „Proszę pizzę."
Kelner pyta: „Co podać do picia?" Zamawiamy sok i wodę. Jedzenie jest smaczne. Proszę o rachunek. Płacimy i wychodzimy.
— Proszę, chodź do stołu! — Smacznego!
❓ Вопросы к тексту
Вопросы: W restauracji
-
Gdzie są?
Ответ
W restauracji. -
Co zamawia Dima?
Ответ
Pizzę. -
Co zamawia tata?
Ответ
Zupę i kurczaka. -
Co piją?
Ответ
Sok i wodę. -
Co mówi kelner na początku?
Ответ
Proszę bardzo, co państwo zamawiają? -
Przetłumacz jedno zdanie z tekstu na rosyjski.
Ответ
— -
Znajdź w tekście 3 słowa z dzisiejszego słownictwa.
Ответ
— -
Napisz jedno własne zdanie w tym samym stylu co tekst.
Ответ
—
➕ Дополнительные материалы
Dodatkowe materiały — Dzień 27 (Повелительное наклонение)
Słownictwo (расширение)
| Польский | Перевод |
|---|---|
| tryb rozkazujący | повелит. наклонение |
| Chodź! | Иди! |
| Słuchaj! | Слушай! |
| Powtórz! | Повтори! |
| Pisz! | Пиши! |
| Czytaj! | Читай! |
| Mów! | Говори! |
| Idź! | Иди! |
| Daj! | Дай! |
| Nie mów! | Не говори! |
| Nie pisz! | Не пиши! |
| Proszę + inf. (вежливо) | Пожалуйста... |
📌 Правило: - Повел. наклонение ед. ч. (ty) = форма on/ona без окончания (минус -e/-i) - czytać → czyta → Czytaj! - pisać → pisze → Pisz! - mówić → mówi → Mów! - Отриц. в повел.: Nie + повел. (часто с несоверш. видом)
Дополнительные упражнения
Упражнение G — Образуй повел. (ты)
| Глагол | on/ona-форма | Повел. (ty) |
|---|---|---|
| czytać | czyta | ___ |
| pisać | pisze | ___ |
| mówić | mówi | ___ |
| iść | idzie | ___ |
| robić | robi | ___ |
| słuchać | słucha | ___ |
| czekać | czeka | ___ |
| powtórzyć | powtórzy | ___ |
| pomóc | pomoże | ___ |
| dać | da | ___ |
Упражнение H — Вежливое Proszę + inf.
В ресторане / магазине:
- ___ (usiąść) — Садитесь, пожалуйста.
- ___ (wejść) — Входите.
- ___ (czekać) — Подождите.
- ___ (powtórzyć) — Повторите.
- ___ (zamówić) — Закажите.
- ___ (zapłacić) — Заплатите.
- ___ (przynieść) wodę — Принесите воды.
- ___ (mówić) wolniej — Говорите медленнее.
Упражнение I — Найди и исправь
- Czytaj książkę! (нормальная команда — правильно?)
- Słuchajesz mnie! (контекст: команда)
- Nie pisała! (команда — не пиши!)
- Powtarza! (команда)
- Proszę usiądź! (вежливая форма)
- Nie idziesz tam! (команда)
- Dać mi książkę. (команда другу)
- Mówisz głośniej! (команда)
Ключи
G: - czytać → Czytaj! - pisać → Pisz! - mówić → Mów! - iść → Idź! - robić → Rób! - słuchać → Słuchaj! - czekać → Czekaj! - powtórzyć → Powtórz! - pomóc → Pomóż! - dać → Daj!
H: 1. Proszę usiąść 2. Proszę wejść 3. Proszę czekać 4. Proszę powtórzyć 5. Proszę zamówić 6. Proszę zapłacić 7. Proszę przynieść 8. Proszę mówić
I: 1. Czytaj książkę! — правильно! 2. Słuchaj mnie! 3. Nie pisz! 4. Powtórz! 5. Proszę usiąść! (с инфинитивом) 6. Nie idź tam! 7. Daj mi książkę. 8. Mów głośniej!
Доп. разговор
- Ролевая игра: учитель — ученик («Sit down! Listen! Repeat!»).
- В ресторане: закажи блюдо вежливо (5 фраз с Proszę).
- Сделай 5 «дружеских команд» брату / другу.
Доп. домашка
- 12 повелительных фраз (грубых и вежливых).
- Hurra Po Polsku 1, Lekcja 9.
- Напиши «10 правил для младшего брата» в повелительной форме.